Het menselijke circadiaanse ritme

 

Het menselijk lichaam is onderhevig aan een groot aantal biologische processen die veelal automatisch verlopen volgens een bepaald ritme. Het zijn aangeboren mechanismen, waarbij allerlei lichamelijke functies in een bepaalde periode/cyclus plaatsvinden. Dit noemen we ook wel de biologische klok. Eén daarvan kennen we als het circadiaans ritme, waarvan de cyclus ongeveer één dag duurt. (Latijn: circa = rond, dies = dag). Ook wel 24-uursritme of slaap-/waakritme genoemd.

Ons circadiaanse systeem bestaat uit een groot aantal endogene (eigen/van binnen uit)
klokken/ritmen. Deze bevinden zich in vrijwel alle cellen en organen, en functioneren
onafhankelijk van omgevingsfactoren.

De hersenen worden gezien als de "Master klok" die, zoals een dirigent, ervoor zorgen
dat alle klokken gesynchroniseerd blijven. 
Het mechanisme daarvan bevindt zich in de
hypothalamus en wordt  Suprachiasmaticus Nucleus (SCN) genoemd.

 

Worden we afgeschermd van bepaalde omgevingsfactoren, dan blijven de circadiaanse processen
volgens
het eigen innerlijke ritme doorlopen. Het menselijke circadiaanse ritme wijkt af van de
astronomische (24 uur) klok 
en is in feite een 10-20 minuten langer.

 

De lichaamstemperatuur is een voorbeeld van een functie met een circadiaans ritme. In de late middag, 6 uur voor het inslapen, is deze het hoogst. 2 uur na het inslapen het laagst. Ook andere lichaamsfuncties zoals; afscheiding van bepaalde hormonen, hartritme, bloeddruk, slaappatroon, volume van de urineblaas, behoefte aan eten en drinken en gevoeligheid voor geneesmiddelen, vertonen een circadiaans ritme.

Onder invloed van uiterlijke factoren, zoals zonlicht, getijden, klimaat of sociale omgeving,
wordt het circadiaanse ritme beïnvloed. De meest effectieve externe stimulatie is de
blootstelling aan een krachtige licht/donker-cyclus. Van nature kennen we de zon.
Het zonlicht word via de ogen doorgegeven aan onze hersenen en synchroniseert het
circadiaanse ritme elke dag.

 

Als we de biologische klok niet synchroniseren, kan het lijden tot slaapproblemen,
vermoeidheid, hormonale en metabolische problemen
.

 

Het biologische ritme verschilt overigens van mens tot mens.  Sommige mensen hebben een korter interne ritme, andere een langer. Daarnaast bestaan er verschillende chronotype mensen. Het chronotype geeft aan wat je natuurlijke (eigen)
slaap-/waakritme is. Over het algemeen wordt er onderscheid gemakt tussen 3 chronotypen:

  • vroege chronotypes (ochtendmens)
    • zijn in de ochtend voor de wekker wakker zonder zich uitgeput te voelen
      en vallen ‘s-avonds ook het eerste in slaap.
  • late chronotypes (avondmens)
    • hebben in de ochtend veel moeite om op te slaan en kunnen 's-avonds vaak
      laat op blijven
  • intermediaire chronotypes.
    • hebben een "normaal" slaap patroon en hebben geen probleem met wakker
      worden in de ochtend en gaan ook op tijd naar bed.

Iedereen heeft een eigen Chronotype, welke ook afhankelijk is van leeftijd en geslacht.  Vanaf een jaar of 10 begint men een chronotype te ontwikkelen. Voor die tijd is er nog geen spraken van chronotype.

Naarmate een mens ouder wordt zal hij/zij een vroeger chronotype krijgen.
Wanneer men kijkt naar ouderen is dit duidelijk zichtbaar.
Oude mensen worden vaak vroeg wakker en gaan vaak ook vroeg naar bed.

Naast leeftijd bestaat er ook een verschil tussen mannen en vrouwen.
O
ver het algemeen genomen zijn mannen een iets later chronotype dan vrouwen.
Dit verschil wordt door de loop der jaren verminderd tot er uiteindelijk
geen significant verschil meer is

 

 

Disclaimer:  Bovenstaande gegevens zijn onttrokken uit diverse medische onderzoeken.
Etaloid Verlichtingstechniek draagt geen verantwoording voor de inhoud.